پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله از آن روى اين كار را دربارهء آنان انجام داد كه حكم زندگان را بر آن‌ها جارى سازد و از اين رهگذر گراميشان دارد ، چنان‌كه خداوند - تعالى - فرموده است : وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ « 1 » . درباره اين آيه دو تفسير وجود دارد : نخست آن‌كه شهيدان در بهشت پس از رستاخيز زنده‌اند ، نه آن‌كه در اين دنيا زنده باشند . دوم آن‌كه - و همين نيز ديدگاه شمار بيشتر است - ايشان پس از كشته شدن زنده‌اند . در اين تفسير به ظاهر متن عمل شده است تا ميان شهيدان و كسانىكه در قرآن به صفت زنده ياد نشده‌اند تفاوت نهاده شود . سپاهيان اسلام در دار الحرب از اين منع نمىشوند كه غذاى مورد نياز خود را بخورند و علوفه چهارپايان خود را تيز به آن‌ها برسانند ، بىآن‌كه اين هزينه‌ها بر آنان محاسبه شود . البته ، آنان نبايد از خوراك و علوفه فراتر روند و جامه و مركب نيز بخواهند . اگر هم ضرورت آنان را به اين كار بكشاند آن جامه‌اى كه بر تن كرده يا مركبى كه سوار شده‌اند چنانچه هنوز باقى مانده باشد به عنوان غنيمت از آنان باز مىستانند و چنانچه از ميان رفته باشد در سهم آنان از غنيمت محاسبه مىشود . براى پيكارگر تنها در صورتى جايز است با كنيزى از كنيزان موجود در ميان به تصرف درآمدگان همبسترى كند كه آن كنيز به عنوان سهم از غنايم به وى داده شده باشد . در چنين صورتى مىتواند پس از استبراء [ - حصول اطمينان از آبستن نبودن وى ] با او همبستر شود . اما چنانچه پيش از قسمت شدن كنيزان همبسترى كند او را تعزير كنند ، هرچند حد بر او اجرا

--> عبارت آغازين اين حديث را ابن حنبل روايت كرده است . بنگريد به : ابن حنبل ، مسند احمد ، ج 5 ، ص 431 ، ش 23708 . ابن حجر نيز بخشى از اين حديث را نقل كرده و يادآور شده كه آن را بدين عبارت در منابع نديده است . بنگريد به : ابن حجر عسقلانى ، الدرايه ، ج 1 ، ص 242 ، ش 314 . زيلعى هم تنها بخش آغازين حديث را نقل كرده و آن را حديثى غريب خوانده است . بنگريد به : زيلعى ، نصب الرايه ، ج 2 ، ص 307 . در اين ميان آنچه شافعى روايت كرده ابتداء عبارت « زملوهم بكلومهم » است ، هرچند در سطورى بعد اين افزوده را نيز آورده است كه « ريح الكلم ريح المسك و اللون لون الدم » . بنگريد به : شافعى ، الام ، ج 1 ، ص 267 . روايتى هم كه آمدى آورده تا اندازه‌اى كامل‌تر است . او چنين نقل مىكند : « زملوهم بكلومهم و دمائهم فانهم يحشرون يوم القيامة و اوداجهم تشخب دما » . بنگريد به : آمدى ، الاحكام ، ج 2 ، ص 275 . البته ، نقل ديگر او با افزودهء « اللون لون الدم و الريح ريح المسك » نيز همراه است . بنگريد به : منبع پيشين ، ج 4 ، ص 38 . سرانجام روايتى كه مناوى نقل كرده چنين است : « زملوهم بدمائهم فانه ليس من كلم فى اللّه الا و هو يأتى يوم القيامة يدمأ منه الدم كانه يوم جرح لونه لون الدم و ريحه ريح المسك » بنگريد به : مناوى ، فيض القدير ، ج 4 ، ص 65 - م . ( 1 ) . آل عمران / 169 : و كسانى را كه در راه خدا كشته شدند مرده مپنداريد ، بلكه آنان زندگانى هستند كه نزد پروردگارشان روزى مىخورند .